|
|
 |
 |
|
|
| BÖBREK TAŞI TANISI VE TEDAVİSİ HAKKINDA GENEL BİLGİLER |
|
|
| |
Yaşamsal işlevlerimizin devamı için gerekli olan biokimyasal işlemlerin sonunda oluşan atık maddelerin vücuttan atılma yerlerinden biri böbreklerdir.
Ayrıca vücut için gerekli bazı maddelerin seviyesinin ayarlanması da böbrekler tarafından yürütülür.
Böbrek taşları, idrarda çözülemeyen ve atılamayan kristallerin bir araya gelmesiyle oluşur.
Normalde idrarda kristal ve taş oluşumunu engelleyecek bazı kimyasal maddeler vardır, ancak bazı insanlarda bu engelleyici mekanizma tam olarak çalışamayabilir.
|
|
|
|
|
| |
Böbrek taşları idrardaki kristallerin üst üste birikmesi nedeniyle oluşur.
Ülkemizdeki en yaygın sağlık problemlerinin başında gelmektedir.
Kesin olarak nedeni bilinmemekle beraber sıklıkla sebep beslenme alışkanlıkları, az sıvı alımı, coğrafi, genetik ve ailesel faktörler, bazı ilaçlar ve hastalıklar olarak sıralanabilir.
|
|
|
|
|
| |
Her insanda böbrek taşı oluşma riski vardır.
Yaşam boyu böbrek taş hastalığına yakalanma olasılığı yaklaşık %10 dolayındadır.
Böbrek taşları sıklıkla 20-50 yaşlarında görülürken, 30'lu yaşlar hastalığın en sık görüldüğü yaş grubudur.
Erkekler kadınlara göre 1-3 kat daha fazla risk altındadır.
Özellikle bayanlarda, fazla kilo böbrek taşı oluşumu için bir risk faktörüdür.
|
|
|
|
|
| |
Taşı oluşturan kesin neden bilinmemekle beraber, risk faktörleri şunlardır:
Beslenme alışkanlıkları
Yetersiz sıvı alımı
Sıcak iklim kuşağında yaşamak
İdrar yolu enfeksiyonu
Böbrekteki yapısal bozukluklar
Böbrek hastalığı olanlar
Bazı ilaçlar
Bazı bağırsak hastalıkları
Genetik faktörler
Geçirilmiş bağırsak ameliyatları
Metabolik hastalıklar
|
|
|
|
|
| |
Böbrek ve idrar yollarındaki taşlar hiçbir bulgu vermeden gelişebileceği gibi bazen ciddi sorunlar yaratabilmektedir.
En sık görülen yakınma ağrıdır.
Ağrı, taşın yerleşimine göre değişiklik gösterebilir.
Böbrek taşı hastalarında, hafiften şiddetli ağrıya kadar değişiklik gösteren belin yan tarafında ağrı ilk şikayet olabilir.
Ağrı kasıklara ve cinsel organa doğru yayılım gösterebilir.
Şiddetli ağrılara bulantı ve kusma da eşlik edebilir.
Bir diğer bulgu da idrarda kan görülmesidir.
Kan bazen gözle görülebilecek kadar olurken bazen de sadece mikroskopik incelemede görülür.
Özellikle taş mesaneye yaklaştığında, hastalarda idrar yapmada zorluk da görülebilmektedir.
Daha da ciddi durumlarda, yüksel ateş ve idrar yapamama tabloları ortaya çıkabilir.
|
|
|
|
|
| |
Hastanın hikayesi ve fizik muayene ile birlikte idrar tahlili ve basit radyolojik tetkikler tanı için genellikle yeterli olabilmektedir.
Özel durumlarda daha ileri tetkikler gerekebilir.
|
|
|
|
|
| |
Böbrek taşlarının çoğu kendiliğinden düşme eğilimindedir.
Tüm idrar yolu taşlarının yaklaşık 80'i ilaç tedavisi ile düşer.
Taşın düşmesini etkileyen en önemli faktör taşın büyüklüğüdür. 4 mm'nin altındaki taşın düşmesi beklenirken, 6 mm'nin üzerindeki taşlara müdahale gereklidir.
Ayrıca, taşların şekli ve idrar yolundaki yerleşimi de düşmeyi etkileyen önemli faktörlerdir.
Tedavi yöntemleri şunlardır:
Kendiliğinden ya da ilaç yardımıyla taşın düşürülmesi
ESWL (beden dışından şok dalgaları ile taşları kırmak)
Minimal invaziv girişimler
Kapalı böbrek taşı ameliyatı (perkütan böbrek cerrahisi, laparoskopik cerrahi)
Kapalı üreter taşı ameliyatı (Üreteroskopi ve lazerle beden içi taş kırma yöntemleri)
Klasik açık ameliyat yöntemi
Bu yaklaşımlardan hangisinin uygulanılacağı; taşın yerine, büyüklüğüne, idrar yollarına verdiği veya verebileceği zarara ve taşın cinsine bağlıdır.
Günümüzde minimal invaziv tekniklerin gelişmesi sonucu klasik açık cerrahi, en az başvurulan ve en az tercih edilen yöntem olarak kalmıştır.
Günümüzde olguların en fazla %3-5'inde açık cerrahi gerekli olabilmekteyken, böbrek taşlarının büyük kısmı ESWL ile temizlenebilmektedir.
ESWL, diğer yöntemlerle karşılaştırıldığında yok denecek kadar az istenmeyen yan etkisi, ağrısız olması, anestezi gerektirmemesi, hastayı işinden alıkoymaması nedeniyle, özellikle 2 cm'den küçük taşlarda, uluslar arası tedavi kılavuzlarının da önerisiyle, ilk tedavi seçeneği olarak göze çarpmaktadır.
ESWL'de beden dışında oluşturulan şok dalgaları, böbrekteki taşa yönlendirilir ve böbrek taşlarının kırılması sağlanır.
Üreter içinde takılı kalmış olan taşlar için de kapalı sistemle, endoskopik olarak üreterorenoskopi cihazı sayesinde taşların lazer teknikleri ile içerde kırılması ve basket kateter yardımıyla dışarıya alınması kolaylıkla uygulanmaktadır. Bu yöntemde, idrar yolu gibi doğal bir yolun kullanılması ve ince çalışma aletleri, hasta uyumunu arttırmaktadır.
Kapalı böbrek taşı ameliyatlarında (perkütan taş cerrahisi), genel anestezi altında, belin yan tarafından böbreğe doğru ince bir yol açılmakta, ve bu yoldan sokulan ince aletlerle böbrek taşı çeşitli taş kırma yöntemleri ile parçalanarak dışarı alınmaktadır. Bu yöntem, açık cerrahi gereksinimini oldukça azaltmıştır.
|
|
|
|
|
| |
Tekrarlayıcı böbrek taşı olanlarda bazı tavsiyelere dikkat edilerek taşın yeniden oluşumu engellenebilir ya da yeniden oluşması geciktirilebilir.
Bu nedenle 24 saatlik idrar analizi ve kan analizini içeren bir değerlendirme yapılır.
Ayrıca daha önceki taşların kimyasal yapısı araştırılarak böbrek taşların kimyasal yapısı anlaşılır.
Metabolik değerlendirme denilen bu işlemlerle idrarda taş oluşumuna yol açabilecek maddelerin düzeyleri ölçülüp sonuca göre diyet yada ilaç verilebilir.
Ayrıca; tüm hastalara günlük 2 litreden fazla sıvı alımı, hayvansal protein alımının azaltılması, tuz tüketiminin azaltılması, lifli diyeti tercih etmek, taşın kimyasal yapısına göre verilebilecek diyete uygun beslenme rejimi tavsiye edilir.
|
|
|
|
|
|
 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Böbrek taşı nedir?